Το Τεστ ανιχνεύει προκαρκινικές αλλοιώσεις που δύνανται να εξελιχθούν σε καρκίνο, ο οποίος όμως θεραπεύεται αν διαγνωστεί έγκαιρα.
Σημαντική είναι η ανίχνευση μόλυνσης από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) που εμπλέκεται στη διαδικασία καρκινογένεσης στον τράχηλο της μήτρας.
Επίσης, με το Τεστ Παπανικολάου μπορούν να ανιχνευθούν φλεγμονές (τραχηλίτιδα, κολπίτιδα) και παθογόνοι μικροοργανισμοί, όπως τριχομονάδες, μύκητες κτλ.
Είναι μια εξέταση απλή, σύντομη, ανώδυνη, μικρού κόστους και με διαγνωστική ακρίβεια.
Γίνεται σε όλο τον γυναικείο πληθυσμό κάθε 1-2 χρόνια μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής και για την αξιοπιστία της εξέτασης καλό θα είναι να αποφεύγονται τόσο η ενδοκολπική πλύση όσο και η σεξουαλική επαφή ένα με δύο 24ωρα πριν την λήψη. Το καλύτερο διάστημα είναι το μέσον του κύκλου και να αποφεύγεται το διάστημα της εμμήνου ρύσεως.
Το Pap-Test γίνεται τόσο με την Συμβατική Μέθοδο όσο και με την Κυτταρολογία υγρής Φάσης (thin-Prep) .
Ο ρόλος της κυτταρολογίας είναι σημαντικός τόσο με την αποφολιδωτική κυτταρολογία (κυτταρολογική πτυέλων, ούρων κτλ) όσο και με την FNA που δεν είναι άλλο από την κυτταρολογική εκτίμηση υλικού που λαμβάνεται με παρακέντηση με λεπτή βελόνα ψηλαφητών και εν τω βάθει αλλοιώσεων.