Της Δρος Νίκης Φωτοπούλου – Ιατρός, Βιοπαθολόγος, Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ στην Κύπρο
Η φυματίωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης, σπάνια δε και από άλλα είδη μυκοβακτηριδίων. Προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες, αλλά και άλλα μέρη του σώματος. Μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο με την εισπνοή σταγονιδίων, δηλαδή με το βήχα, το φτάρνισμα ή τη δυνατή ομιλία.
Η νόσος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους θανατηφόρους λοιμογόνους παράγοντες, έως και το πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Η ανακάλυψη των κατάλληλων αντιμικροβιακών φαρμάκων, αλλά και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και υγιεινής, μείωσε δραματικά τα ποσοστά εμφάνισης της νόσου. Παρ’ όλα αυτά, οι διεθνείς γεωπολιτικές συνθήκες, που ευνοούν τη μαζική μετακίνηση πληθυσμών, έχουν δημιουργήσει τις συνθήκες για την αναβίωση παλαιών ασθενειών. Παγκοσμίως καταγράφεται σημαντική αύξηση τόσο της εμφάνισης της φυματίωσης, όσο και του αριθμού των θανάτων που συνδέονται με αυτήν.
Μόνο το 2023 στην Κύπρο καταγράφτηκαν 81 νέα κρούσματα. Η αύξηση των περιστατικών φυματίωσης σε συνδυασμό με την αύξηση της αντοχής στα αντιβιοτικά, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και αναδεικνύει τη σημασία της συνεχούς παρακολούθησης του πληθυσμού, την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών εξετάσεων και τη δημιουργία ασφαλών υποδομών νοσηλείας.
Η δερμοαντίδραση Mantoux αποτέλεσε για χρόνια τη μέθοδο αναγνώρισης των ατόμων που έχουν εκτεθεί στο μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης. Ωστόσο, η μέθοδος αυτή δεν μπορεί να διακρίνει την ενεργή από την χρόνια συμπτωματική μορφή της νόσου. Επιπλέον, είναι επώδυνη και απαιτείται από τον εξεταζόμενο να επιστρέψει για δεύτερη επίσκεψη, προκειμένου να γίνει η ανάγνωση του αποτελέσματος.
Σήμερα η εξέταση της ιντερφερόνης (Quantiferon ή IGRA) χρησιμοποιείται ως εναλλακτική της δερμοαντίδρασης Mantoux. Πραγματοποιείται σε δείγμα αίματος, επομένως, δεν απαιτεί από τον εξεταζόμενο να επιστρέψει για δεύτερη επίσκεψη για την αναγνώριση του αποτελέσματος.
Η εξέταση χρησιμοποιείται για την ανίχνευση της λανθάνουσας φυματίωσης και συμβάλλει στον εντοπισμό των ατόμων που χρειάζεται να πάρουν θεραπεία, για να μην αναπτύξουν ενεργό φυματίωση στο μέλλον. Ωστόσο, δεν μπορεί από μόνη της να διακρίνει την ενεργή από την χρόνια συμπτωματική μορφή της νόσου. Το αποτέλεσμα της εξέτασης δεν επηρεάζεται από τον εμβολιασμό με BCG, ή από Μυκοβακτηρίδια του περιβάλλοντος.
Στις ομάδες υψηλού κινδύνου που χρειάζεται να ελέγχονται τακτικά (ετησίως) ή κατά περίσταση είναι οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, μετανάστες και οι στενές επαφές ασθενών με φυματίωση.
